Zmienić się!

Zmiany

    Wiele osób marzy o tym, by coś w swoim życiu zmienić: zacząć regularnie ćwiczyć, nauczyć się języka obcego, zdrowiej się odżywiać, więcej czytać, lepiej zarządzać finansami. Problem polega na tym, że zwykle próbujemy wprowadzić te zmiany zbyt gwałtownie. Motywacja jest wysoka, więc wyznaczamy ambitne cele: codziennie godzina na siłowni, dwie lekcje językowe, całkowita rezygnacja ze słodyczy, ścisły plan dnia co do minuty. Po kilku dniach czy tygodniach okazuje się jednak, że życie jest bardziej skomplikowane niż nasze postanowienia, a my wracamy do dawnych nawyków z poczuciem porażki. Tymczasem skuteczna zmiana rzadko polega na wielkiej rewolucji; częściej rodzi się z małych, konsekwentnych kroków. Nawyki mają tę cechę, że oszczędzają energię. Dzięki nim nie musimy za każdym razem podejmować decyzji. Jeśli rano automatycznie sięgamy po szklankę wody, nie zastanawiamy się nad tym, czy nam się chce, czy nie – po prostu to robimy. Najważniejsze pytanie brzmi więc: jak sprawić, żeby nowe zachowanie stało się tak samo automatyczne, jak dotychczasowe przyzwyczajenia? Jedną z najskuteczniejszych metod jest „przyczepianie” nowego nawyku do starego. Jeśli i tak codziennie pijemy kawę o tej samej porze, możemy postanowić, że zanim ją zrobimy, wykonamy pięć minut ćwiczeń rozciągających albo otworzymy zeszyt z nauką języka. Kluczowa jest też skala zmiany. Zamiast obiecywać sobie godzinę ćwiczeń dziennie, lepiej zacząć od dziesięciu minut. Zamiast planować przeczytanie jednej książki tygodniowo, wystarczy zobowiązać się do przeczytania kilku stron dziennie. Takie mikrokroki wydają się czasem zbyt małe, żeby miały sens, ale to właśnie dzięki nim łatwiej utrzymać ciągłość działania. Codzienność jest nieprzewidywalna: choroby, nadgodziny, niespodziewane obowiązki. Duże cele łatwo się wtedy rozsypują, ale małe, dobrze osadzone w rutynie kroki można wykonać nawet w gorszym dniu. Pomaga też świadome projektowanie otoczenia. Jeśli chcemy ograniczyć podjadanie słodyczy, lepiej nie trzymać ich na widoku. Jeśli chcemy częściej sięgać po książki, dobrze mieć je blisko łóżka, kanapy czy biurka. Jeśli zależy nam na większej aktywności fizycznej, warto przygotować strój sportowy wcześniej, tak aby rano wystarczyło po niego sięgnąć. Otoczenie może sprzyjać zmianie lub ją sabotować. Im mniej przeszkód na drodze do nowego zachowania, tym większa szansa, że będziemy je powtarzać. Ważnym elementem budowania nawyków jest także śledzenie postępów. Można to robić w kalendarzu, zeszycie, aplikacji na telefonie czy w arkuszu kalkulacyjnym. Odhaczanie wykonanych zadań daje poczucie sprawczości i pozwala zobaczyć, ile już udało się zrobić. Seria zaznaczonych dni motywuje, aby „nie przerywać łańcucha”. Jednocześnie warto przyjąć realistyczne założenie, że prędzej czy później pojawi się przerwa – choroba, podróż, kryzys motywacji. Kluczem jest wtedy jak najszybszy powrót do działania, zamiast uznania, że wszystko przepadło. Wsparciem w budowaniu nawyków mogą być inni ludzie. Można umówić się z przyjacielem na wspólne treningi, zapisać do grupy językowej, wziąć udział w wyzwaniu organizowanym przez społeczność internetową czy portal w ramach którego uczestnicy dzielą się swoimi postępami. Publiczne zadeklarowanie celu zwiększa poczucie odpowiedzialności, bo wiemy, że ktoś będzie świadkiem naszych działań. Wsparcie społeczne pomaga też w chwilach zwątpienia, kiedy własna motywacja słabnie. Nie można zapomnieć o roli nagród. Nawyki są łatwiej utrwalane, gdy towarzyszy im jakaś forma pozytywnego wzmocnienia. Może to być drobna przyjemność po zakończonym zadaniu, chwilka odpoczynku, ulubiona herbata, czas na hobby. Ważne, aby nagroda była spójna z celem – zamiast „pocieszać się” w sposób, który sabotuje postęp (na przykład nagradzać udany trening niezdrowym jedzeniem), lepiej wybierać coś wspierającego, choćby spokojny wieczór z książką czy dłuższą kąpiel. Budowanie nawyków to proces, który wymaga cierpliwości i łagodności wobec siebie. Zamiast oceniać się surowo za każde potknięcie, warto traktować je jako informację zwrotną. Jeśli ciągle odkładamy jakieś zadanie, być może jest ono zbyt duże, zbyt abstrakcyjne albo po prostu niezgodne z tym, na czym naprawdę nam zależy. Wtedy dobrze jest wrócić do podstaw i zadać sobie pytanie: po co chcę tej zmiany? Kiedy znajdziemy odpowiedź, łatwiej dobrać takie kroki, które będą dla nas znaczące, a nie tylko modne czy narzucone z zewnątrz. Małe kroki mają niezwykłą moc. Nie robią wrażenia, gdy patrzymy na nie pojedynczo, ale z czasem składają się na ogromną różnicę. Jak krople wody drążące skałę, tak codzienne, drobne wybory kształtują nasze życie. Zamiast czekać na idealny moment na wielką rewolucję, lepiej zacząć od czegoś małego już dziś. Nawet pięć minut dziennie poświęcone świadomie na ważną dla nas zmianę jest inwestycją, która z czasem przynosi zaskakująco duże efekty.